IAF və ISO-nun İqlim Dəyişikliyi ilə Bağlı Birgə Qərarı
22 fevral 2024-cü il tarixində Beynəlxalq Akkreditasiya Forumu (IAF) və Beynəlxalq Standartlaşdırma Təşkilatı (ISO), ISO-nun iqlim fəaliyyəti üzrə öhdəliklərini dəstəkləmək məqsədilə idarəetmə sistemi standartlarında iqlim dəyişikliyinin açıq şəkildə nəzərə alınmasına dair birgə bəyanat yayımlamışdır.
Bu düzəliş çərçivəsində idarəetmə sistemi standartlarının təşkilatın kontekstini və maraqlı tərəflərin ehtiyac və gözləntilərini əhatə edən 4.1 və 4.2-ci bəndlərinə iqlim dəyişikliyi ilə bağlı müddəalar əlavə edilmişdir. Bununla təşkilatlardan iqlim dəyişikliyinin onların idarəetmə sistemi baxımından müvafiq məsələ olub-olmadığını müəyyən etmək açıq şəkildə tələb olunur.
IAF / ISO Birgə Bəyanatı
Düzəlişin tətbiq yanaşması IAF və ISO tərəfindən yayımlanan “Joint ISO-IAF Communiqué on the addition of Climate Change considerations to Management Systems Standards” adlı birgə bəyanatda açıqlanmışdır.
İqlim Dəyişikliyi Düzəlişləri Edilmiş İdarəetmə Sistemi Standartları
İqlim dəyişikliyi ilə bağlı düzəlişlər ISO-nun uyğunlaşdırılmış strukturuna əsaslanan çoxsaylı idarəetmə sistemi standartlarını əhatə edir. Buna görə də iqlim dəyişikliyinin qiymətləndirilməsi yalnız ekoloji idarəetmə sistemləri ilə məhdudlaşmır.
- ISO 9001:2015/Amd 1:2024 – Keyfiyyət İdarəetmə Sistemi
- ISO 14001:2015/Amd 1:2024 – Ekoloji İdarəetmə Sistemi
- ISO 45001:2018/Amd 1:2024 – Əməyin Sağlamlığı və Təhlükəsizliyi İdarəetmə Sistemi
- ISO 22000:2018/Amd 1:2024 – Qida Təhlükəsizliyi İdarəetmə Sistemi
- ISO 50001:2018/Amd 1:2024 – Enerji İdarəetmə Sistemi
- ISO/IEC 27001:2022/Amd 1:2024 – İnformasiya Təhlükəsizliyi İdarəetmə Sistemi
Yeni Əlavə Edilmiş İqlim Dəyişikliyi Müddəaları
4.1-ci bənd: Təşkilat iqlim dəyişikliyinin müvafiq məsələ olub-olmadığını müəyyən etməlidir.
4.2-ci bənd üzrə qeyd: Müvafiq maraqlı tərəflərin iqlim dəyişikliyi ilə bağlı tələbləri ola bilər.
Sertifikatlaşdırılmış Təşkilatların Nəzərə Almalı Olduğu Məsələlər
Sertifikatlaşdırılmış təşkilatlardan yeni müddəalara uyğun olaraq iqlim dəyişikliyini təşkilatın kontekstində qiymətləndirmələri gözlənilir. Qiymətləndirmənin əhatə dairəsi təşkilatın fəaliyyəti, sektoru, coğrafi şəraiti, maraqlı tərəfləri və tətbiq etdiyi idarəetmə sistemi standartlarına görə fərqlənə bilər.
Təşkilatın Kontekstini Qiymətləndirin
İqlim dəyişikliyinin təşkilatın fəaliyyəti və idarəetmə sisteminin nəzərdə tutulan nəticələri baxımından müvafiq daxili və ya xarici məsələ olub-olmadığı müəyyən edilməlidir.
Risk və İmkanları Təhlil Edin
İqlim dəyişikliyi müvafiq məsələ kimi müəyyən edilərsə, əlaqəli risk və imkanlar təşkilatın mövcud risk qiymətləndirmə prosesləri çərçivəsində nəzərə alınmalıdır.
Maraqlı Tərəflərin Tələblərini Nəzərdən Keçirin
Müştərilərin, tənzimləyici qurumların, təchizatçıların və digər maraqlı tərəflərin iqlim dəyişikliyi ilə bağlı tələblərinin olub-olmadığı qiymətləndirilməlidir.
Hər İdarəetmə Sistemini Öz Əhatə Dairəsində Qiymətləndirin
Birdən çox idarəetmə sistemi tətbiq edən təşkilatlar iqlim dəyişikliyini hər bir idarəetmə sisteminin əhatə dairəsi və nəzərdə tutulan nəticələri baxımından qiymətləndirməlidir.
İqlim Dəyişikliyi Necə Qiymətləndirilməlidir?
İqlim dəyişikliyini qiymətləndirərkən təşkilatların yalnız ekoloji təsirləri nəzərə alması kifayət etməyə bilər. İqlim dəyişikliyi əməliyyatların davamlılığına, təchizat zəncirinə, əməyin sağlamlığı və təhlükəsizliyinə, enerji istifadəsinə, infrastruktura, müştəri tələblərinə və hüquqi öhdəliklərə müxtəlif təsirlər göstərə bilər.
| Qiymətləndirmə Sahəsi | Nümunəvi Qiymətləndirmə |
|---|---|
| Fiziki İqlim Riskləri | Daşqın, quraqlıq, ekstremal temperatur və kəskin hava hadisələrinin əməliyyatlara təsiri |
| Təchizat Zənciri | İqlim hadisələrinin kritik məhsul, xammal və ya xidmətlərin təchizat davamlılığına təsiri |
| Hüquqi Tələblər | İqlim dəyişikliyi, emissiyalar və enerji istifadəsi ilə bağlı qanunvericilik öhdəlikləri |
| Müştərilər və Maraqlı Tərəflər | İqlim göstəriciləri, dayanıqlılıq və aşağı karbonlu məhsul və ya xidmətlərlə bağlı gözləntilər |
| Əməliyyat Davamlılığı | İqlim hadisələrinin obyektlərə, infrastruktura, insan resurslarına və biznes davamlılığına mümkün təsirləri |
Üçüncü Tərəf Auditlərinə və Sertifikatlaşdırmaya Təsiri
KİOSCERT tərəfindən həyata keçirilən idarəetmə sistemi sertifikatlaşdırma auditlərində təşkilatın iqlim dəyişikliyinin müvafiq məsələ olub-olmadığını qiymətləndirib-qiymətləndirmədiyi nəzərdən keçirilir. İqlim dəyişikliyi müvafiq məsələ kimi müəyyən edilibsə, təşkilatın bu məsələni idarəetmə sisteminin müvafiq proseslərində necə nəzərə aldığı qiymətləndirilir.
İqlim dəyişikliyi ilə bağlı düzəliş özlüyündə mövcud idarəetmə sistemi sertifikatlarının dəyişdirilməsini və ya yenidən verilməsini tələb edən standart reviziyası hesab edilmir. Aşağıdakı məqamlar nəzərə alınır:
- Standartın nəşr ili: Müvafiq idarəetmə sistemi standartının əsas nəşr ili dəyişməmişdir.
- Sertifikatın əhatə dairəsi: Yalnız iqlim dəyişikliyi düzəlişinə görə mövcud sertifikatın əhatə dairəsinin dəyişdirilməsi tələb olunmur.
- Yeni sertifikat: Düzəliş özlüyündə mövcud sertifikatın yenidən verilməsini tələb etmir.
- İdarəetmə sisteminin tətbiqi: İqlim dəyişikliyinin qiymətləndirilməsi təşkilatın kontekst, maraqlı tərəflər, risklər və imkanlarla bağlı mövcud proseslərinə inteqrasiya edilə bilər.
KİOSCERT İdarəetmə Sistemi Sertifikatlaşdırma Prosesləri
İqlim dəyişikliyi müddəalarının idarəetmə sistemi standartlarına əlavə edilməsi ilə təşkilatın kontekstinin aktual saxlanılması və maraqlı tərəflərin dəyişən tələblərinin sistemli şəkildə qiymətləndirilməsi daha açıq tələbə çevrilmişdir.
KİOSCERT müstəqil və qərəzsiz sertifikatlaşdırma auditləri vasitəsilə təşkilatların tətbiq olunan idarəetmə sistemi standartlarının tələblərinə uyğunluğunu qiymətləndirir. İqlim dəyişikliyi ilə bağlı müddəalar da müvafiq idarəetmə sistemi standartının 4.1 və 4.2-ci bəndləri çərçivəsində auditlərdə nəzərə alınır.