IAF ve ISO’nun İklim Değişikliği Hakkındaki Ortak Kararı
22 Şubat 2024 tarihinde Uluslararası Akreditasyon Forumu (IAF) ve Uluslararası Standardizasyon Örgütü (ISO), ISO’nun iklim eylemi taahhütlerini desteklemek amacıyla yönetim sistemi standartlarında iklim değişikliğinin açık biçimde dikkate alınmasına yönelik ortak bir bildiri yayımlamıştır.
Bu düzenleme kapsamında yönetim sistemi standartlarının kuruluşun bağlamını ve ilgili tarafların ihtiyaç ve beklentilerini ele alan 4.1 ve 4.2 maddelerine iklim değişikliğiyle ilgili ifadeler eklenmiştir. Böylece kuruluşların, iklim değişikliğinin kendi yönetim sistemleri açısından ilgili bir husus olup olmadığını değerlendirmeleri açık bir gereklilik haline gelmiştir.
IAF / ISO Ortak Bildirisi
Düzenlemeye ilişkin uygulama yaklaşımı, IAF ve ISO tarafından yayımlanan “Joint ISO-IAF Communiqué on the addition of Climate Change considerations to Management Systems Standards” başlıklı ortak bildiri ile açıklanmıştır.
İklim Değişikliği Eklemeleri Yapılan Yönetim Sistemi Standartları
İklim değişikliği düzenlemesi, ISO’nun uyumlaştırılmış yapısını kullanan çok sayıda yönetim sistemi standardını kapsamaktadır. Bu nedenle iklim değişikliğinin değerlendirilmesi yalnızca çevre yönetim sistemleriyle sınırlı değildir.
- ISO 9001:2015/Amd 1:2024 – Kalite Yönetim Sistemi
- ISO 14001:2015/Amd 1:2024 – Çevre Yönetim Sistemi
- ISO 45001:2018/Amd 1:2024 – İş Sağlığı ve Güvenliği Yönetim Sistemi
- ISO 22000:2018/Amd 1:2024 – Gıda Güvenliği Yönetim Sistemi
- ISO 50001:2018/Amd 1:2024 – Enerji Yönetim Sistemi
- ISO/IEC 27001:2022/Amd 1:2024 – Bilgi Güvenliği Yönetim Sistemi
Yeni Eklenen İklim Değişikliği Hükümleri
Madde 4.1: Kuruluş, iklim değişikliğinin ilgili bir husus olup olmadığını belirlemelidir.
Madde 4.2 Not: İlgili tarafların iklim değişikliğiyle bağlantılı gereklilikleri olabilir.
Sertifikalı Kuruluşların Dikkat Etmesi Gerekenler
Yönetim sistemi belgesine sahip kuruluşların, yeni hükümler doğrultusunda iklim değişikliğini kuruluşun bağlamı içerisinde değerlendirmeleri beklenmektedir. Değerlendirmenin kapsamı kuruluşun faaliyetlerine, sektörüne, coğrafi koşullarına, ilgili taraflarına ve uyguladığı yönetim sistemi standardına göre farklılık gösterebilir.
Kuruluş Bağlamını Değerlendirin
İklim değişikliğinin kuruluşun faaliyetleri ve yönetim sisteminin amaçlanan sonuçları açısından ilgili bir iç veya dış husus olup olmadığı belirlenmelidir.
Risk ve Fırsatları Analiz Edin
İklim değişikliğinin ilgili bir husus olduğu belirlenirse, ortaya çıkabilecek risk ve fırsatlar yönetim sisteminin mevcut risk değerlendirme yaklaşımı içerisinde ele alınmalıdır.
İlgili Tarafların Gerekliliklerini İnceleyin
Müşteriler, düzenleyici kuruluşlar, tedarikçiler ve diğer ilgili tarafların iklim değişikliğiyle bağlantılı gereklilikleri bulunup bulunmadığı değerlendirilmelidir.
Her Yönetim Sistemini Kendi Kapsamında Ele Alın
Birden fazla yönetim sistemi uygulayan kuruluşlar, iklim değişikliğinin etkilerini her yönetim sisteminin kapsamı ve amaçlanan sonuçları doğrultusunda değerlendirmelidir.
İklim Değişikliği Nasıl Değerlendirilmeli?
Kuruluşların iklim değişikliğini değerlendirirken yalnızca çevresel etkileri dikkate alması yeterli olmayabilir. İklim değişikliği; operasyonların sürekliliği, tedarik zinciri, çalışanların sağlık ve güvenliği, enerji kullanımı, altyapı, müşteri gereklilikleri ve yasal yükümlülükler üzerinde farklı etkiler oluşturabilir.
| Değerlendirme Alanı | Örnek Değerlendirme |
|---|---|
| Fiziksel İklim Riskleri | Sel, kuraklık, aşırı sıcaklık ve şiddetli hava olaylarının operasyonlara etkisi |
| Tedarik Zinciri | İklim olaylarının kritik ürün, hammadde veya hizmetlerin tedarik sürekliliğine etkisi |
| Yasal Gereklilikler | İklim değişikliği, emisyonlar ve enerji kullanımıyla bağlantılı mevzuat yükümlülükleri |
| Müşteri ve İlgili Taraflar | İklim performansı, sürdürülebilirlik ve düşük karbonlu ürün veya hizmetlere yönelik beklentiler |
| Operasyonel Süreklilik | İklim kaynaklı olayların tesis, altyapı, insan kaynağı ve iş sürekliliğine olası etkileri |
3. Taraf Denetimlerine ve Belgelendirmeye Etkisi
KİOSCERT tarafından gerçekleştirilen yönetim sistemi belgelendirme denetimlerinde, kuruluşun iklim değişikliğinin ilgili bir husus olup olmadığını değerlendirip değerlendirmediği incelenir. İklim değişikliğinin ilgili olduğu belirlenmişse, kuruluşun bu hususu yönetim sisteminin ilgili süreçlerinde nasıl ele aldığı değerlendirilir.
İklim değişikliğine ilişkin düzenleme tek başına mevcut yönetim sistemi sertifikalarının değiştirilmesini veya yeniden düzenlenmesini gerektiren bir standart revizyonu niteliğinde değildir. Uygulama açısından aşağıdaki hususlar dikkate alınmaktadır:
- Standardın yayın yılı: İlgili yönetim sistemi standardının temel yayın yılı değişmemiştir.
- Sertifika kapsamı: Yalnızca iklim değişikliği düzenlemesi nedeniyle mevcut sertifika kapsamının değiştirilmesi gerekmez.
- Yeni sertifika: Değişiklik tek başına mevcut sertifikanın yeniden düzenlenmesini gerektirmez.
- Yönetim sistemi uygulaması: İklim değişikliği değerlendirmesi, kuruluşun mevcut bağlam, ilgili taraflar, riskler ve fırsatlara ilişkin süreçlerine entegre edilebilir.
KİOSCERT Yönetim Sistemi Belgelendirme Süreçleri
İklim değişikliği hükümlerinin yönetim sistemi standartlarına eklenmesiyle birlikte kuruluş bağlamının güncel tutulması ve ilgili tarafların değişen gerekliliklerinin sistematik olarak değerlendirilmesi daha açık bir gereklilik haline gelmiştir.
KİOSCERT, yönetim sistemi belgelendirme faaliyetlerinde kuruluşların ilgili standart şartlarına uygunluğunu bağımsız ve tarafsız bir denetim yaklaşımıyla değerlendirir. İklim değişikliğine ilişkin hükümler de ilgili yönetim sistemi standardının 4.1 ve 4.2 maddeleri kapsamında belgelendirme denetimlerinde dikkate alınır.